Duurzaamheid op de bestuurlijke agenda van de zorgsector - de hoogste tijd!

Hoewel het verzorgen en genezen van patiënten natuurlijk een uitermate positieve bijdrage van de sector aan de samenleving is, dienen ook zorginstellingen zich bewust te zijn van de enorme balansverstorende impact die het leveren van gezondheidszorg kan hebben op onze kwetsbare ecosystemen. Met de toename van zorgconsumptie nemen bijvoorbeeld ook het energieverbruik uit fossiele brandstoffen en de afvoer van schadelijke chemicaliën toe (ter illustratie: in de VS is de zorgsector verantwoordelijk voor 7% van de gehele nationale CO2 uitstoot). Waar in andere sectoren hier vaak al breed bewustzijn en aandacht voor bestaat, is dit in de zorgsector alles behalve het geval. Hoog tijd dus voor bestuurlijke aandacht voor duurzaamheid in zorginstellingen! Squarewise begeleidde een onderzoek door studenten van de Erasmus Universiteit Rotterdam naar de drijvende factoren van duurzaamheidsinitiatieven in ziekenhuizen en deed waardevolle bevindingen over het stimuleren van duurzaam denken en werken in deze organisaties.

Focus op financiën
Nooit tevoren leek de tijdgeest in de zorgsector in zo’n grote mate gericht op het behalen van financiële doelstellingen. Met de enorme budgetoverschrijdingen voortdurend in het achterhoofd wordt er op alle mogelijke niveaus gestuurd op het terugdringen van de kosten van zorgverlening in Nederland, waarbij instandhouding en waar mogelijk verbetering van de zorgkwaliteit uiteraard de hoogste prioriteit hebben. Tegelijkertijd worden we meer dan ooit geconfronteerd met de noodzaak om klimaat en ecosystemen te beschermen tegen de kwaadaardige effecten van excessief menselijk gebruik van beperkt beschikbare grondstoffen, ook bij het leveren van gezondheidszorg.

Het groeiende aantal energiebesparingsinitiatieven in Nederlandse ziekenhuizen is een stap in de goede richting, al zijn kostenbesparingen hier het belangrijkste motief en zouden gebouwen met de omvang van een ziekenhuis veel meer hun potentie als opwekker van energie uit hernieuwbare bronnen kunnen vervullen. Ook zijn duurzame alternatieven voor bijvoorbeeld schadelijke medische hulpmiddelen, wegwerpartikelen of bouwmaterialen in veel gevallen niet de financieel meest aantrekkelijke. Helaas wint de focus op financiën het in het overgrote deel van de besluitvorming door zorgmanagers en -bestuurders het van het duurzaamheidscriterium. Begrijpelijk, gezien de grote druk die zij ervaren om goede financiële prestaties te leveren. Tegelijkertijd heeft het onderzoek van Squarewise laten zien dat er door het slimmer organiseren al veel verbetering te realiseren valt – op voorwaarde dat duurzaamheid een structurele plek op de bestuurlijke agenda krijgt.

Slimmer organiseren
Een van de manieren om duurzaamheid een criterium te laten zijn in de werkprocessen is door in veel grotere mate de kennis van medisch en niet-medisch personeel aan elkaar te koppelen. Indien het een structurele plek heeft, is duurzaamheid in ziekenhuizen vaak een apart dossier dat binnen een afdeling facilitair bedrijf is belegd. Deze medewerkers dragen ideeën aan voor het verbeteren van het duurzame karakter van werkzaamheden, maar kunnen door het ontbreken van medische kennis nauwelijks een inschatting maken of het effect van mogelijke maatregelen wel of niet een negatieve invloed heeft op de kwaliteit van geleverde zorg. Medisch geschoolde medewerkers kunnen dit uiteraard wel beoordelen, en zodoende ook kansen zien voor verduurzaming van werkprocessen waar deze door niet-medisch personeel niet geïdentificeerd worden. Sprekend voorbeeld is de energievoorziening van couveuses. Deze hoeven pas 15 a 20 minuten van tevoren ingeschakeld te worden om goed te kunnen functioneren wanneer er een pasgeborene in wordt gelegd, terwijl deze nu vaak continu van energie worden voorzien. Dergelijke inzichten kunnen echter pas ontstaan als zowel medisch als niet-medisch personeel zich bewust is van en actief nadenkt over de mogelijkheden tot verbetering van het duurzame karakter van werkzaamheden in het ziekenhuis.

Op de bestuurlijke agenda
Het onderzoek deed ook een aantal waardevolle bevindingen over mogelijke verbeteringen in onder meer de organisatiestructuur, intern en extern kennisdelen door ziekenhuisorganisaties en het belang van commitment door zorgbestuurders aan het meenemen van duurzaamheidscriteria in hun besluitvorming. Om de hoognodige aandacht voor duurzaam denken en doen op de bestuurlijke agenda van de zorgsector te krijgen gaat Squarewise in samenwerking met onder andere Milieu Platform Zorg en MVO Nederland de komende tijd verschillende initiatieven ontplooien. Te beginnen met een Squaretable op dinsdag 12 juli, waarin ervaringsdeskundigen uit verschillende Nederlandse ziekenhuizen kennis en ideeën zullen uitwisselen. Wordt vervolgd… 

Leave a comment

Comments