Meeting place for
Creativity and Curiosity

Duurzaam bouwen, het is bijna een mode begrip geworden – want wie niet duurzaam bouwt, die doet niet mee. Maar wat vaak wordt vergeten met duurzaam bouwen is de overweldigende hoeveelheid aan bestaand vastgoed wat wordt achtergelaten om het beste, mooiste, meest energiezuinige, Cradle-2-Cradle, LEED Platinum, BREEAM excellent gecertificeerde gebouw te plaatsen – want dat is toch zo’n mooi visitekaartje? “Ja, kijk maar naar ons gebouw, wij zijn duurzaam”.

In de nasleep van de financiele crisis is het debat rondom de beloning van bestuurders flink opgewaaid. Terwijl de overheid banken van kapitaalinjecties moest voorzien, ontvingen bestuurders van deze banken vele miljoenen aan bonussen. Dit leidde tot veel ophef in zowel het politieke debat als de publieke opinie. Critici stellen zelfs dat de bonuscultuur heeft bijgedragen aan de oorzaken van de financiële crisis. De Code Banken en het adviesrapport ‘Sustainable remuneration’ van VDBO geven een duidelijk signaal: de bonus moet soberder, maar vooral ook duurzamer.

De media staan er bol van: het aantal fusies en overnames neemt af, de economische groei verdwijnt, werkloosheid en financiële onzekerheid nemen toe. In Europa is economische groei anno 2011 niet meer vanzelfsprekend, aanhoudende stagnatie en zelfs een dreigende regressie is de nieuwe realiteit. De vraag is echter of alles nog wel in het teken zou moeten staan van conomische groei. Is het misschien tijd voor een nieuwe benadering?

Op dinsdag 29 november 2011 nam Squarewise deel aan het 15e Landelijk Congres Patiëntenlogistiek. Ruim 100 deelnemers met functies uiteenlopend van zorgmanager, logistiek planners tot beleidsmedewerkers werden ontvangen door dagvoorzitter Geert Kazemier, programmaleider levertransplantatie en afdelingshoofd operatiekamerafdeling in het Erasmus Medisch Centrum.

Op 1 november werd een diner pensant georganiseerd door Urgenda en Vernieuwing Bouw om toonaangevende spelers uit de bouw te vragen of zij geloven dat een energieneutrale gebouwde omgeving in 2030 haalbaar is. Een delegatie directeuren uit de bouwsector antwoorde hierop “Het gaat zeker lukken, want als we het niet doen, hebben we over 5 jaar geen business meer”.

Herfinanciering, staatsobligaties, overheidsbezuinigingen… het is vooral de financiële crisis waar de kranten bol van staan. Daarmee lijkt de duurzaamheidsdiscussie in de rangorde van wereldproblematiek wat naar de achtergrond verdwenen. Maar niets is minder waar; het gaat natuurlijk om één en hetzelfde verhaal, namelijk dat van het verdwijnen van de koppeling tussen ons waarderingsstelsel en onze behoeftevoorziening. Geld dus. 

Het werd al benadrukt tijdens de SquareTable die wij medio dit jaar organiseerde, en het lijkt bevestigd door de magere notering van bouwbedrijven in het onderzoek van Effectory naar de Beste Werkgevers van Nederland: het imago van de bouw is bij werknemers niet denderend positief. Slechts Croon en Heijmans pronken in de top 50. Is het leuker maken van de bouw dan ook echt een van de pregnante uitdagingen voor deze sector?

Alles is economie was het thema van het 32ste symposium van de Veer Stichting in Leiden. Op de eerste dag lag de nadruk voornamelijk op het woord economie. Op deze plek discussiëren we graag verdere in het thema Alles is economie en leggen wat ons betreft daarbij de nadruk op Alles, maar vooral ook Hoe nu verder?

Concentratie en spreiding is het devies van het ministerie bij de (her)inrichting van het zorglandschap. De wijze waarop het is ingericht heeft echter ook grote invloed op de werkwijze van medisch specialisten. Opvallend is dat juist ziekenhuizen waar de nieuwe generatie medisch specialisten wordt opgeleid, aanlopen tegen knelpunten, waardoor steeds meer sprake is van concentratie van zorg maar niet van spreiding.

In het najaar zal dit kabinet besluiten over invoering van de leveranciersverplichting duurzame energie.   Dat wil zeggen: leveranciers worden verplicht een percentage duurzame energie te leveren. Dit als antwoord op de vraag hoe Nederland op een slimme (lees: zo goedkoop mogelijke) manier duurzame energieproductie kan stimuleren en daarmee kan voldoen aan Europese wet- en regelgeving. Maar waarom kiest Nederland voor een andere weg dan onze Oosterburen en is dat wel zo handig?  Er is ondertussen een Kamer meerderheid te vinden voor deze vorm van beleid (CDA, PvdA, D66, VVD), maar bestaat er niet een veel beter alternatief, als je alle argumenten op een rij zet?

In 1959 werd in Slochteren aardgas ontdekt. Die ontdekking leidde tot een drastische herziening van onze Nederlandse energie-voorziening. Binnen 10 jaar was drie kwart van Nederland aangesloten op een fijnmazig aardgasnetwerk. Over nog weer 50 jaar heeft Nederland nog maar weinig aardgas tot haar beschikking. Het tijdperk van ‘peak oil’ is volgens experts inmiddels bereikt, dus ook aardolie heeft haar langste tijd gehad. Dit heeft grote implicaties.

In een zomercolumn op www.duurzaamgebouwd.nl werd onlangs een interview met Squarewise consultant Cécile van Oppen en Sake van den Berg van Fakton gepubliceerd in verband met hun betrokkenheid bij het project Co-Green. Ze geven inzicht hoe faalkosten omlaag kunnen en er vervolgens klimaatneutraal gebouwd kan worden.

De gezondheidszorg dreigt onbetaalbaar te worden. Dus worden er maatregelen bedacht om het tij te keren. Maar met de oplossingen die nu voorgesteld worden, gaat dat niet lukken. Innovatief, outof the box denken is nodig: Organiseer de gezondheidszorg ongeveer zoals het onderwijs.

Stelling is dat de problemen in de organisatie en financiering van de gezondheidszorg momenteel zó groot zijn geworden dat die niet meer binnen het bestaande systeem opgelost kunnen worden. Dat systeem heeft goed gewerkt, we hebben er uit gehaald wat er in zit, maar het is nu aan het eind van haar levenscyclus. Het is hoog tijd voor een systeemdoorbraak.

Is het een stilte voor de storm? Zitten we in het oog van de orkaan, waardoor we op een dagelijkse basis onvoldoende geconfronteerd worden met de visuele tekenen van de gigantische transities die gaande zijn? In een zich transformerende wereld schijnt nog steeds de zon. In die wereld wordt het nog steeds elke week zondag waardoor je rustig met een kop goede koffie de rest van de zaterdagkrant en de Economist kan doorlezen. Dat daarin dan staat dat de Verenigde Staten over drie weken wellicht in een staat van ‘credit default’ verkeren als de politieke impasse niet doorbroken wordt, en dat een faillissement in Griekenland steeds dichterbij komt, levert op zo’n moment geen paniekerig gevoel op.

Hoewel het verzorgen en genezen van patiënten natuurlijk een uitermate positieve bijdrage van de sector aan de samenleving is, dienen ook zorginstellingen zich bewust te zijn van de enorme balansverstorende impact die het leveren van gezondheidszorg kan hebben op onze kwetsbare ecosystemen. Met de toename van zorgconsumptie nemen bijvoorbeeld ook het energieverbruik uit fossiele brandstoffen en de afvoer van schadelijke chemicaliën toe (ter illustratie: in de VS is de zorgsector verantwoordelijk voor 7% van de gehele nationale CO2 uitstoot). Waar in andere sectoren hier vaak al breed bewustzijn en aandacht voor bestaat, is dit in de zorgsector alles behalve het geval. Hoog tijd dus voor bestuurlijke aandacht voor duurzaamheid in zorginstellingen! Squarewise begeleidde een onderzoek door studenten van de Erasmus Universiteit Rotterdam naar de drijvende factoren van duurzaamheidsinitiatieven in ziekenhuizen en deed waardevolle bevindingen over het stimuleren van duurzaam denken en werken in deze organisaties.

Sinds de liberalisering van de energiemarkt in 2004 groeit het inzicht dat ook op kleine schaal samenwerkingsverbanden om energie op te wekken, op te slaan of te delen winstgevend kunnen zijn. Toch blijft het aantal geslaagde projecten dat zich stand weet te houden tussen de gevestigde orde beperkt. Het grootste probleem ligt niet in de complexiteit van de energiemarkt, het vastlopen in de mazen van de wet- en regelgeving, maar in de organisatorische obstakels tussen stakeholders. Een aantal sleutels tot succes kwamen recent naar voren op een congres over het opzetten van lokaal duurzaam energiebedrijf. 

Op woensdag 25 mei 2011 was Squarewise aanwezig op het congres: Strategische Zorgagenda 2011-2015: de invulling. Het evenement werd georganiseerd door de Raad voor de Volksgezondheid & Zorg in samenwerking met European Business Studies en ging over de toekomst van de Nederlandse gezondheidszorg.

De zuidelijke vleugel van de Randstad, ofwel de Zuidvleugel genoemd, is een regio in Nederland met een zeer grote economische kracht en heeft de potentie om uit te groeien tot één van de topregio’s van Europa. 32% van de beroepsbevolking is werkzaam in de Zuidvleugel, ongeveer 22% van het BNP is afkomstig uit de Zuidvleugel en de regio trekt elk jaar 1,2 miljoen buitenlandse bezoekers (gebiedsagenda Zuidvleugel). Men zou kunnen verwachten dat een regio met deze uitgangspositie vooroploopt als het gaat om innovatie. Echter, ondanks de aanwezigheid van topuniversiteiten, toonaangevende (technologische) bedrijven in verschillende sectoren en een brede economische structuur scoort de Zuidvleugel niet hoog (economische agenda Zuidvleugel).

Op 27 april was Squarewise aanwezig bij een expertmeeting om te komen tot een financieel beslismodel voor corporaties. De vraag waar corporaties mee worstelen is: hoe maak je een financieel verstandige afweging of je bij een renovatie extra wil investeren in energiereductie? Ruim 30% van de bestaande woningvoorraad is in handen van corporaties. Zij bepalen dus in sterke mate of er geïnvesteerd wordt in het energiezuiniger maken van de gebouwde omgeving in Nederland. Hoe gaan we dit ten gunste beïnvloeden?

Het politieke ’Nee’ door de Eerste Kamer op de wet op het elektronisch patiëntendossier is twee weken achter ons. Met als gevolg dat de minister laat weten dat de ondersteuning vanuit VWS voor het Landelijk Schakelpunt eindig is. Een logisch vervolg op het besluit, maar het laat de vraag wat er moet gebeuren met de uitwisseling van patiëntgegevens onbeantwoord. Niets doen is eigenlijk geen optie, omdat het impliceert dat de bestaande situatie van gefragmenteerde, regionale uitwisseling in stand wordt gehouden. Terwijl deze situatie ook wel wat te wensen overlaat op het gebied van privacy, toekomstvastheid en betrouwbaarheid. Welke keuze nu te maken?

Nuttige noviteit of gevaarlijk experiment? De meningen over ‘social impact bonds’, een nieuwe vorm van financiering van overheidsprogramma’s bedacht in Groot-Brittanië, zijn niet onverdeeld. Nu naast premier Cameron ook president Obama een pilotprogramma is gestart, is de discussie over de mogelijke toepassingen versus de potentiële risico’s volop losgebarsten. Zou deze vorm van ‘maatschappelijke financiering’ ook voor de Nederlandse gezondheidszorg van waarde kunnen zijn?

De NMa probeert te voorkomen dat ziekenhuizen “Verdeling en verbinding” té letterlijk nemen en er te weinig keuzemogelijkheden overblijven voor de patiënt als gevolg van specialisatieafspraken tussen zorginstellingen. Het Ministerie van VWS probeert specialisatie van zorginstellingen juist te bevorderen om de kostendruk te verkleinen en de kwaliteit te verbeteren. Deze tegenstrijdige belangen zorgen voor onrust in de markt. Hoe is deze situatie ontstaan en waarom kunnen juist zorgverzekeraars deze patstelling doorbreken?

Squarewise was vrijdag 4 maart aanwezig bij het bouwcongres ‘Samenwerking in de Steigers’ van de hogeschool Utrecht. Aan aanmeldingen geen gebrek, want al enkele weken voor het evenement waren er geen plaatsen meer. In de rij ontstonden al heftige discussies (door ons aangezwengeld) over waarom ketensamenwerking in de bouw nog steeds innovatief lijkt, waarom is het geen gemeengoed?

Een veelgebruikte aanduiding van het vraagstuk waarvoor de Nederlandse ziekenhuiszorg op het moment staat is ‘spreiding en concentratie van het zorgaanbod’. Waarom geen andere benaming kiezen die ziekenhuizen en andere zorgaanbieders een zet in de juiste richting zou kunnen geven?

Sociale netwerken leiden tot sociale machtsverschuivingen en daar zal je vroeg of laat als bedrijf, non-profit of overheidsorganisatie mee geconfronteerd worden. Het zal een verdere openstelling vereisen, maar gelukkig biedt die openstelling ook kansen. Wij identificeerden 8 strategische kansen die we op 19 januari tijdens een discussiesessie met een vijftal organisaties bespraken (Bovag, RET, NS, LeasePlan, Schiphol Group). Lees de hele blogpost op Frankwatching.

In Nederland staan 600.000 naoorlogse woningen die vanuit duurzaamheidperspectief niet meer voldoen aan de wensen van deze tijd. Opvallend is dat in de markt maar weinig kant-en-klare concepten ontstaan om deze renovatieopgave aan te pakken. Vaak blijft de oplossing beperkt tot maatwerkingrepen. Slim&Snel heeft als doel deze innovatie in de bouwkolom in Nederland aan te jagen. Lees hier het volledige artikel.

Willen we ervoor zorgen dat elektrisch rijden snel werkelijkheid wordt in Nederland, dan moeten er dingen makkelijker. Een van die dingen is de manier waarop het betaalsysteem is geregeld. De markt is gebaat bij standaardisering en de consument is gebaat bij eenvoud. Zou de integratie van de betaalkaart voor elektrisch rijden met die voor het openbaar vervoer de introductie kunnen versnellen?

Al vele jaren wordt gesproken over de effecten van marktwerking in de zorg. Als instrument om de sterk toenemende zorgvraag kosteneffectief te kunnen opvangen. Goedkoper werken met hoge kwaliteit en meer werk kunnen verrichten met minder mensen is echt noodzakelijk! Maar het duurt jaren voordat iedereen echt doordrongen is van de invloed op zijn of haar eigen werk.

5,5 miljard euro. Omgerekend is dat 1% van het Bruto Nationaal Product, en de geschatte faalkosten in de bouw volgens een recent verschenen artikel in de CoBouw. Het slechte nieuws is dat de faalkosten schijnen op te lopen. Het goede nieuws is dat de bouwsector zich méér dan bewust is van deze hoge faalkosten – en dit (deels) probeert te ondervangen door ketensamenwerking en de daarmee gemoeide verbeterde communicatie tussen ketenpartners. Een fundamentele vraag in dergelijke ‘ketensamenwerkingsverbanden’ is echter: doe je dit mét, of zonder de odprachtgever?

Hoe slaag je erin om op een succesvolle manier je traditionele business model te versterken middels Social Media? Deze vraag vormde het uitgangspunt van een kort onderzoek van Squarewise  met medewerking van organisaties als Sanoma, Siemens, KLM, Kluwer, Randstad, Achmea, LinkedIn en High Tech Campus Eindhoven. Hoogtepunt in dit onderzoek was een door Squarewise georganiseerde strategische discussiesessie in september over Social Media: What’s the Next Level?  Squarewise heeft op basis van dit onderzoek zes voorlopige conclusies getrokken. (Intro van Blogpost op Frankwatching, 7 december).

Samenwerking in de bouw. In een nog steeds door mannen gedomineerde bedrijfstak merk je dat het niet vanzelf van de grond komt. Squarewise zet zich in om in de bouwsector de transitie te maken naar een nieuwe manieren van werken. Speerpunten voor 2011 zijn systeem(dynamisch) denken en werken, nieuwe financieringsconstructies en innovatieve marktbenaderingen. We geloven dat je als consortium gezamenlijk moet nadenken over de hele levenscyclus van het gebouw. Door de realisatie, gebruik en sloop van het gebouw als een samenhangend systeem te zien, begrijp je ook welk effect jouw handelen op de verantwoordelijk van je bouwpartners heeft. Met een beter en goedkoper eindresultaat tot gevolg.

Vanuit alle mogelijke hoeken krijgen ziekenhuizen te horen dat ze zich vooral moeten onderscheiden om gezond te blijven. Een korte zoektocht naar expertisegebieden leidt tot een interessant palet aan specialistische centra. Maar hoever moet die specialisatie gaan en hoe zorg je als bestuurder dat het aanwijzen van een specialistische focus voor je instelling niet voelt als all-in gaan op 32 rood en hopen dat het rouletteballetje daar eindigt?

Binnen het transitiepad naar duurzame mobiliteit neemt brandstofcelhybride technologie een interessante positie in. Waterstof, nodig als brandstof voor de brandstofcel, kan duurzaam worden opgewekt en is zeer goed te combineren met parallelle ontwikkelingen op het gebied van elektrisch rijden en daarmee gerelateerd technologie. Om deze reden zien wij - en met ons vele anderen waaronder de Stadsregio’s, private partijen, kennisinstellingen en de nationale overheid - veel mogelijkheden voor de ontwikkeling en stimulering hiervan en wordt deze ontwikkeling als strategisch aandachtspunt beschouwd. Ook op Europees niveau wordt deze ontwikkeling onderkend en leeft er de behoefte om een grootschalig project rond deze technologie, o.a. toegepast in bussen, te ontwikkelen om daarmee de daadwerkelijke en dus ook commerciële uitrol mogelijk te maken... (lees verder)

Wat is de rol van elektrische voertuigen binnen de transitie naar duurzame mobiliteit? Nederland heeft de ambitie om als gidsland voor duurzame mobiliteit in het algemeen en elektrisch rijden specifiek te fungeren. Deze ambitie is gerechtvaardigd omdat Nederland een aantal unieke kenmerken heeft op geografisch vlak, qua consument, wat betreft de nodige stakeholders, maar ook aangaande de noodzaak. Naast de vlakke geografie van Nederland maakt de aanwezigheid van dichtbevolkte stedelijke gebieden, die tevens dicht bij elkaar liggen, het een aantrekkelijke proeftuin. De consument in Nederland wordt gezien als “ontvankelijk publiek”, wat ook belangrijk is voor het invoeren van een noviteit. De aanwezigheid van een sterk en samenwerkend stakeholdersveld, waaronder de automotive toeleveranciersindustrie, ondersteunende instituten zoals technische universiteiten en hogescholen en gerenommeerde onderzoeks- en ontwikkelingsinstituten zijn belangrijk voor de ontwikkelingen en introductie van elektrisch rijden. Daarnaast heeft Nederland ook een gescheiden elektriciteitsnetbeheer en –productie en een redundante infrastructuur. Als laatste, maar zeker niet minst belangrijke factor, is de noodzaak van (lokale) emissiereductie door gebruik te maken van schone brandstoffen in Nederland versterkt door de grote problematiek aangaande luchtkwaliteit... (lees verder)

Er wordt veel over gezegd en geschreven; maar wat is nou eigenlijk duurzaam? En wat is nou eigenlijk  duurzame mobiliteit? In deze “square” willen wij je graag laten zien wat wij hieronder verstaan en belangrijker nog: hoe wij denken dat duurzame mobiliteit daadwerkelijk kan worden gerealiseerd. Het doel van de Square is hierover in gesprek gaan met iedereen, en dus ook met jou, die hiertoe de behoefte voelt.